» جاذبه های گردشگری دریاچه های ایران
دریاچه زریبار یا زریوار
تعداد محدودی دریاچه آب شیرین در دنیا وجود دارد واز منحصر به فرد ترین آن تالاب آب شیرین زریبار یا زریوار در مرز ایران و عراق، در فاصله ۳ کیلومتری غرب شهر مریوان، در استان کردستان و از مکانهای دیدنی و گردشگری این استان است. آب تالاب شیرین است و از تعدادی چشمهٔ کفجوش و بارش باران تأمین میشود و هیچ رودخانه ای به این دریاچه نمیریزد. در بیشتر زمستانها سطح دریاچه کاملاً یخ میبندد. این تالاب بزرگترین و زیباترین دریاچهٔ آب شیرین باختر ایران و یکی از منحصربهفردترین دریاچههای آب شیرین در جهان بهشمار میرود و کلیه شرایط جامع یک تالاب بینالمللی را داراست و حتی مواردی از رفتار و عملکرد برخی از موجودات مشاهده میگردد که تاکنون مطالعه یا اعلام نشدهاست که نیاز به بررسی بیشتر را میطلبد.
تالاب در طول جغرافیایی ′۸°۴۶ و عرض جغرافیایی ′۳۲°۳۵ و ارتفاع ۱۲۸۵ متری از سطح دریا واقع گردیدهاست. طول دریاچه زریبار حدود ۵ کیلومتر و عرض آن حدود ۱٫۶ کیلومتر است. وسعت تالاب به دلیل تغییرات حجم آبی در فصول مختلف متغیر و حداکثر عمق آن ۵/۵ متر است.حجم تقریبی آب تالاب حدود ۳۰ میلیون متر مکعب برآورد شدهاست. محیط تالاب حدود ۲۲، ۵کیلومتر و میزان متوسط بارندگی ۷۸۶ میلیمتر در سال است. رطوبت نسبی برابر ۴/۵۸ درصد و متوسط تبخیر سالیانه معادل ۱۹۰۰ میلیمتر است.
دریاچه به باور مردم محلی دریاچهای افسانهای و سرشار از رازها و داستانهاست. افسانهای بودن دریاچه را به خودجوش بودن آن نسبت میدهند و با آنکه آب آن از هیچ رودخانهای فراهم نمیشود اما سدههاست که همچنان آینهسار آسمان آبی و ابرهایش است.این دریاچه ۱۰۲ اُمین اثر طبیعی است که توسط سازمان میراث فرهنگی در ۲۰ بهمن ۱۳۸۹ در فهرست میراث طبیعی ایران قرار گرفت.
نام اصلی آن «زیراوبار» بودهاست که به زبان کردی به معنی آب کف کنار است. چون آب این دریاچه از چشمههای در کنار آن تأمین میشود، نام زریبار را میتوان تغییر یافته این نام دانست.
واژه زریبار یا زریوار متشکل از دو واژه زری و یا زریا به معنی دریا (در زبان کردی) و پسوند تشبیهی وار یا بار است که ترکیبش معنی دریاچه است.
تالاب زریبار به عنوان یک واحد اکولوژیکی و یک اکوسیستم آبی در کردستان پدیدهای بسیار زیبا و نادر میباشد. زریبار با قرار گرفتن در یک دره طولی نسبتاً وسیعی از دو طرف غرب و شرق با کوههای پوشیده از جنگل احاطه شدهاست. پوشش غالب اراضی در این منطقه را جنگل و بیشه زارهای نیمه انبوه تشکیل میدهند که گونه غالب جنگلی آن بلوط ایرانی بوده و در حالیکه سایر گونههای جنگلی دیگر مانند گلابی وحشی، زالزالک، بادام در شیبها و نقاط مختلف آن خودنمایی میکند.
میتوان از پوششهای گیاهی دریاچه به گیاهان شناور چون سراتوفیلیوم، سریوفیلیوم و گونههایی از گیاهان خاردار و از گیاهان حاشیهای میتوان به گونههای نی، هزارنی، بارهنگ آبی، نیلوفر آبی، علف هفتبند، پیچکها، لویی و بزواش، جگن و نعناع اشاره کرد. یکی از شگفتی های زریبار جزیره های متحرکی است که در آن وجود دارد. این جزیره ها از ریشه های در هم تنیده نی و گیاهان حاشیه ای دریاچه تشکیل شده اند که با جریان آب و باد از کناره های دریاچه جدا شده و در وسط آن به هم متصل شده اند. گاه مساحت این جزیره های کوچک به ۲۰ متر هم می رسد.
گونههای بومی: سیاه ماهی خالدار، سیاه ماهی معمولی، عروس ماهی، ماهی گامبوزیا (در حال حاضر اینگونهها در دریاچه یافت نمیشوند) گونههای غیربومی: ماهی آمور سفید، کپور آیینهای، کپور معمولی، کپور سرگنده و فیتوفاک اشاره کرد. ضمناً یک گونه مارماهی، ۵ گونه فیتوپلانکتون و ۱۷ گونه زئوپلانکتون شناسایی شدهاست. در خصوص گونههای وارداتی اخیر توسط سازمان شیلات و آبزیان یک گونه میگوی غول پیکر آب شیرین اشاره کرد.
در حال حاضر بیش از ۳۱ گونه پرنده بومی و مهاجر زندگی میکنند که از این تعداد تقریباً ۱۴ گونه بومی و مابقی انواع پرندگان مهاجرند. اردک سرحنایی و سرسبز ، اگرتها، بوتیمار بزرگ و کوچک، انواع چنگر، پرستوهای دریایی، کشیم بزرگ و کشیم کوچک ، کاکائیها، حواصیل خاکستری، خوتکا، گیلار، و پرندگان شکاری همچون سنقر تالابی و دلیچه از گونههای با اهمیت و ارزشمند این تالاب بهشمار میآیند. روباه قرمز، خرگوش، گراز و گربه وحشی پستاندارانی هستند که در اطراف دریاچه به چشم می خورند. لازم است ذکر شود که گونههای یاد شده به ویژه پرندگان، همهٔ پرندگان تالاب را شامل نشده بلکه شامل پرندگانی است که به صورت اکثریت بوده و برای افراد قابل مشاهده و تشخیصاند که این خانوادهها در طبقهبندی تالابها حائز اهمیت میباشد.
دریاچه چورت
یکی از بیشمار دریاچههای ایران به شمار میرود که با وجود کم سن بودن، نشاط و طراوت ویژه ای به مناطق اطراف خود می دهد. منطقهی آبی محصوری در میان درختان سرسبز که اکوسیستم فوق العادهای را رقم زده است.
دریاچه چورت یا «میانشه» در ۱۰ کیلومتری روستای چورت ، دهستان گرماب، حدفاصل ساری و کیاسر، در استان مازندران واقع است. دریاچهی مذکور با حدود ۲/۵ هکتار مساحت بر اثر زلزلهای در سال ۱۳۱۸ خورشیدی و مسدود شدن مسیر عبور آب چشمهای در کنار دریاچه به وجود آمد.عمر این دریاچه در مقابل با دیگر دریاچههای طبیعی ایران بسیار کوتاهولی بدلیل شرایطی که در منطقه حکمفرما است، باعث پدید آمدن اکوسیستم زیبا و دیدنی شده است که نمیتوان به سادگی از آن گذشت. قرار گرفتن این دریاچه در میان درختان سرسبز و جنگلهای انبوه محل مناسبی را برای اسکان چند ساعته مسافران فراهم اورده است.
وجود ماهیان گوناگون درون آب دریاچه است که برخی توسط روستاییها به درون آن ریخته شدهاند و برخی هم بر اثر جابجایی تخم آنها توسط پرندگان و انتقال آنها به درون دریاچه به وجود آمدهاند و طی سالیان بر اثر تولید مثل به جمعیتشان افزودهاند. شکل کای دریاچهی میانشه به صورت بیضی است و آب آن هرساله با توجه به میزان بارشها تغییر میکند. اگر به سطح دریاچه نگاه کنید، هنوز هم میتوانید تنهی به جا مانده از درختان قدیمی را در آن ببینید. با وجود هوای بعضا مهآلود، سکوت مرموز، جادهی خاکی کشیده شده در میان درختان، صدای حیوانات و پرندگان مختلف و درختانی که تنها نیم تنهی آنها از آب بیرون زده است، به احتمال زیاد هنگام دیدار از این دریاچه به یاد کشورهای اروپایی و اقلیم خاصشان بیافتید
این دریاچه با نام اصلی میانشه به دلیل قرار داشتن روستایی به نام «چورت» در همین نزدیکی آن را بیشتر با این نام میشناسند. هنگام عبور از میان درختان و جادهی خاکی منتهی به دریاچه بوی درختان و گیاهان مختلفی چون ازگیل، گردو، پونه و اویشن شما را از خود بیخود خواهد کرد.
رسیدن به چورت بسیار دیدنیست. در بخش سالاردره میتوان چند دقیقهای ماشین را کنار زد و در جنگل قدم زد. سد سلیمان تنگه جاذبه ای زیبا محسوب می شود. در این منطقه همچنین آب بندان الندان (پله) قرار گرفته، منطقه ای در دل جنگل که میتوان در دریاچه زیبایش قایق سواری کرد.
نزدیک ترین راه رسیدن به آب بندان از طریق روستای ازنیست و از طریق سه راه الندان هم میشود به آن رسید. اوایل بهار گلهای بنفشه، الزی یا پیازچه وحشی و انواع سبزیهای معطر و دارویی دور اینجا میروید.
چشمه مرتضی علی طبس
یکی از مناطق طبیعی و زیبا در شهرستان کویری طبس واقع در استان خراسان جنوبی که گردشگران زیادی را به سوی خود جذب کرده است، چشمه آب گرم مرتضی علی (ع) است. این چشمه در فاصله ۲۷ کیلومتری شهر طبس و در روستای خرو قرار گرفته است. چشمه جوشان مرتضی علی دارای دو نوع آب گرم و سرد در دل کویر است.
برای رسیدن به آبگرم مرتضی علی باید از شهر طبس بگذرید و بعد، حدود پنج کیلومتر را با پای پیاده طی کنید که بیشتر این مسیر از داخل آب می گذرد! در طول راه، دیواره های بلند دره مانندی در دو طرف همراهی تان می کنند که روی آنها حفره های کوچک و بزرگ با نظم خاصی قرار گرفته اند. بعضی از این حفره ها، چشمه های جوشان آب هستند که بزرگترین شان به حمام مرتضی علی معروف شده است. حمامی برای چند دقیقه آب تنی مسافران! اولین چشمه به نام قنبر از شرق به غرب (به تبعیت از شیب و راستای دره) جاری بوده و آب آن سرد است. پس از طی ۶ کیلومتر چشمه آب گرم مرتضی علی ظاهر گردیده که علت به وجود آمدن گرمای آب شکستگی و فشار گسلی می باشد. پس از تجمیع آب چشمه های مرتضی علی و قنبری آب حاصل پس از طی ۳۰۰ متر به چشمه جعفری منتهی میشود.
رودخانه ای به نام سردر در این تنگه جریان دارد که در طول مسیر چشمه های کوچک و بزرگ آب گرم و آب سرد بر آن می ریزد. آب گرم چشمه از دیواره سمت راست به داخل رودخانه میریزد و همین، اختلاف دمایی را در چشمه ایجاد می کند که گاهی به ۱۰درجه هم می رسد. غلظت بیشتر آب گرم و تفاوت ساختاری آن با آب سرد جاری در کف رودخانه باعث میشود که این آبها تا مسافت حدود ۳۰۰ متری بستر رودخانه هم پیش بروند، در حالی که به طور کامل با هم مخلوط نشدهاند و در بستر رودخانه قابل تفکیک هستند.
در داخل دیوارههای بلند دره، حفرهها و کانالهایی دیده میشود که با نظم خاص و مهندسی ساخته شده که به خانه گبر معروف است که قدمت آن به دوران ساسانیان یعنی حدود ۱۵۰۰ سال قبل میرسد. هر کدام از این حفرهها، مقطعی از کانالی هستند که در داخل آن بعد از چاههایی که به ارتفاع حدود ۱۰ متر هستند به دالان بالا میرسیم که به اتاقکهایی منتهی میشود. راه دسترسی به داخل این خانهها مشکل و تنها با وسایل کامل صخرهنوردی و کوهنوردی و توسط افراد خبره ورود به داخل آن امکانپذیر است.
تجربه راهپیمایی در این تنگه زمانی خاص می شود که در رودخانه یک پای خود را در آبگرم و پای دیگر خود را در آب سرد خواهید یافت. تجربه حسی متفاوت و فوق العاده در دل دل کویر ایران. کمی بالاتر از چشمه مرتضی علی یک دره ی تنگی را میبینید به نام دره سد نهرین. خیلی ها معتقدند این دره باریک، شباهت زیادی با تنگه واشی تهران دارد. اگر باز هم مسیر را ادامه دهید، به طاق یا سد شاه عباسی خواهید رسید که از آثار تاریخی دوران صفویه محسوب میشود.
سنگ نگاره های این طاق را که نگاه کنید، نقش بزکوهی، نماد درخواست فراوانی آب، زایندگی و فراوانی نعمت را می بینید که بر گوشه گوشه آن ترسیم شده اند. اینها نمادی از فرشتگانی هستند که برای نگهبانی آب، افزایش و فراوانی نعمت بر دیواره های طاق حک شده اند.چشمه آب گرم مرتضی علی طبس از مناطق طبیعی است که با داشتن چشمههای آب درمانی به لحاظ توریست درمانی مورد توجه ویژهاست.
برای رسیدن به دره ابتدا ماشین تان را در پارکینگ پارک کرده و از پله هایی که در مسیر رسیدن به دره تعبیه شده اند، پایین بروید تا به فضای بازی برسید که آب چشمه مثل جویباری کوچک در آن جاریست. کمی که جلوتر بروید کم کم دره شروع به خودنمایی می کند و دیواره های صخره ای بلند و بلندتر می شوند. در مسیر چشمه که حرکت می کنید زیبایی های بسیار زیادی وجود دارد که آرام آرام در معرض دید شما قرار می گیرند.
در ابتدا، مسیر چشمه بسیار باز است و حوضچه های آب قابل مشاهده نیستند و فقط مسیر صاف و پهنی را می بینید که سنگ ریزه هایی کف آن را پر کرده و دیواره های آن به خاطر رسوبات آبی به صورت لایه لایه در آمده اند و پدیده جالبی به نام ماسه سنگ یا کنگلومرا را شکل داده اند؛ اما هرچه جلوتر می روید دیواره های دره سخت و خشن تر شده و از میزان خزه های سبز رنگی که به آن ها چسبیده کاسته می شود.


وبلاگ سرگرمی و دانستنی ها
مطلب مرتبط
زیباترین شهرهای اروپا- لیسبون
مطلب مرتبط
ونیز آلپ- جواهری در دل کوههای فرانسه