وبلاگ سرگرمی و دانستنی ها
» دست نامه نسخه شناسی نسخه های به خط عربی
کتاب دستنامه نسخه شناسی نسخه های به خط عربی نوشته فرانسوا دروش ترجمه سید محمد حسین مرعشی
کتاب «دستنامه نسخه شناسی نسخه های به خط عربی» تألیف فرانسوا دروش که توسّط مترجم و نسخه شناس توانا جناب آقای سیّد محمّدحسین مرعشی ترجمه شده است، پژوهشی است در عناصر اصلی نسخه های نگاشته شده به خط عربی و نسخه شناسی متون اسلامی. این کتاب نخستین بار در سال 2000 میلادی به زبان فرانسوی انتشار یافت و سال های متمادی است که به عنوان تنها متن آموزشی نسخه شناسی در کشورهای مختلف تدریس می شود. عناوین بخشهای مختلف این کتاب عبارتند از: یادداشت مترجم، مقدمه، بوم کاغذ،کُرّاسه‌های نسخه‌های خطی، ابزار و وسايل، سطراندازی و صفحه آرایی، هنروران نسخه‌پرداز، خطوط، کتاب‌آرایی، جلد و جلدسازی، تاریخ نسخه، تاریخچه مخازن، منابع و مآخذ، واژه‌نامه، نمایه.
دانش نسخه‌شناسی در ابتدا به مطالعه تاریخ مخازن کتابخانه‌ها و مجموعه‌ها می‌پرداخت، اما بعداً به طور خاص به مطالعه در عناصر تشکیل‌دهنده یک نسخه خطی فارغ از متن و موضوع کتاب اختصاص یافت. در این کتاب عناصر اصلی نسخه‌های خطی به خط عربی مورد بررسی قرار گرفته است. در مقالات کتاب، علاوه بر جنبه‌های کهن‌خط‌شناسی، جلدسازی، آرایه‌ها، به کاتبان و شناسه‌های دیگر نسخه‌ها نیز پرداخته شده است.
مطلب مرتبط
طرز تهیه کوکی‌های شکلاتی کنجدی با خرما (وگان و بدون شکر )کتاب حاضر پژوهشی در عناصر اصلی نسخه‌های نگاشته شده به خط عربی است که در سال 2005 با همکاری فرانسوا دروش و گروهی از متخصصان نسخه‌های شرقی نوشته شد و به زبان‌های انگلیسی و عربی ترجمه شد. پس از 16 سال از انتشار، همچنان این کتاب تنها متن آموزشی نسخه‌شناسی است که در دانشگاه‌ها تدریس می‌شود. به همین دلیل با توجه به اهمیت و آموزشی بودن کتاب، برای رفع نیاز دانشوران و علاقه‌مندان این حوزه به زبان فارسی ترجمه شد. بودن کتاب، برای رفع نیاز دانشوران و علاقه‌مندان این حوزه به زبان فارسی ترجمه شد.
این کتاب ارزشمند در 516 صفحه با قطع وزیری توسّط انتشارات سمت در سال 1395 منتشر شده است.نسخه شناسی یا codicologie از پیوستن دو واژۀ codex به معنی نسخه و مصحف (مجلد متشکل از کراسه ها) و logos به معنی دانش و شناخت ساخته شده است. این دانش در ابتدا به مطالعۀ تاریخ مخازن کتابخانه ها و مجموعه ها می پرداخت، اما بعدها به طور خاص به مطالعه در عناصر تشکیل دهندۀ یک نسخۀ خطی (فارغ از متن و موضوع کتاب) اختصاص یافت.
بدین ترتیب، اکنون موضوع این عبارت است از : بوم نوشتار (کاغذ، پوست، پاپیروس و غیره)، ابزار کتابت (قلم، مرکب و غیره)؛ کراسه ها (تعداد و ترکیب آنها)؛ صفحه آرایی (سراندازی، آرایش و تذهیب نسخه) و صحافی و جلدسازی
کتاب حاضر که دارای یک مقدمه و یازده فصل است، پژوهشی است در عناصر اصلی نسخه های نگاشته شده به خط عربی. نسخه شناسی متون اسلامی، آن گونه که در این کتاب آمده گرایشی در دانش نسخه شناسی است که پس از نسخه شناسی متون یونانی و لاتینی پدید آمده و به زعم برخی پژوهشگران، سال 1986 میلادی، سال آغاز این رسته از مطالعات یعنی نسخه شناسی دست نوشته های به خط عربی بوده است.
در این سال اولین همایش نسخه شناسی دست نویس های خاور میانه به دبیری فرانسوا دروش، نسخه شناس معروف فرانسوی در استانبول برگزار شد. او به هنگام ارائۀ مقالۀ خود در دومین اجلاس بنیاد میراث اسلامی الفرقان (دسامبر 1993 میلادی) خبر از نگارش کتابی در زمینۀ نسخه شناسی داد.
این اثر هم اکنون پس از گذشت 16 سال از انتشار ، همچنان تنها متن آموزشی نسخه شناسی است که در کشورهای مختلف تدریس می شود و به تازگی ترجمه ای از آن به زبان فارسی برای رفع نیاز دانشوران و علاقه مندان این حوزه فراهم آمده است.
فهرست مطالب کتاب به شرح زیر است:
یادداشت مترجم
مقدمه
بوم کاغذ
کُرّاسه‌های نسخه‌های خطی
مطلب مرتبط
طرز تهیه چیزکیک با انواع توتابزار و وسايل
سطراندازی و صفحه‌آرایی
هنروران نسخه‌پرداز
خطوط
کتاب‌آرایی
جلد و جلدسازی
تاریخ نسخه
تاریخچه مخازن
منابع و مآخذ
واژه‌نامه
