ایران به عنوان یکی از قدیمی ترین تمدنهای جهان و سرزمین اقوام بسیار متفاوت از نظر فرهنگ ، سبک زندگی و سنت ، در طول تاریخ از صنایع دستی متنوعی برخوردار بوده است. صنایع دستی فارسی ، هر کدام داستان های جمعیت های متنوع را در مناطق مختلف ایران پهناور روایت می کند ، از بهترین سوغاتی های شهرهای ایران است.
هویت کشوری را می توان در لا به لای فرهنگ و تاریخ آن تمدن کهن یافت، و این هویت بخشی از یک داستان باستانی از ارتباطات هنر و تمدن انسان های آن منطقه را بیان می کند.ایران با دارا بودن تمدنی فاخر و بسیار عمیق، یکی از پایه گذاران تمدن فرهنگی و تاریخی در میان تمام کشورهای دنیا محسوب می گردد.این جلوه از تمدن ایران را می توان در هنر به جا مانده از نیاکان ایرانیان در آثار تاریخی همچون مقبره ها، مساجد، کاخ ها و بسیاری دیگر از این دسته از آثار یافت، اما در این آثار تاریخی آثار هنری نقش اصلی را عهده دار می باشند
آثار هنری با بکارگیری در انواع ساختارهای جامعه نقش خود را در انتقال رسالت خود، به عنوان یک بخش از هویت فرهنگی ایران با ایجاد لایه های مختلف بومی و ملی در آثار فرهنگی از گذشته تا به امروز ایفا کرده است اما در میان آثار هنری با وجود فرهنگ های مختلف در سراسر ایران شاهد آثار متفاوتی هستیم که یکی از فاخرترین این آثار هنری، هنر صنایع دستی می باشد که جلوه ای از فرهنگ قومی و ملی را به عرصه ظهور می رساند
صنایع دستی را می توان “استفاده از هنر دست افراد به واسطه ابزارهای اولیه و مواد بومی، که اقدام به تولید یک صنعت هنری می کنند دانست و صنایع دستی با انواع محصولات امروزی بیشمار است، این هنرهای دستی نه تنها از لحاظ پروسه تولیدی با محصولات دیگر متفاوت هستند، بلکه نگرشی متفاوت را به مشتاقان این هنر القا می کنند.اما وجه تمایز این صنایع با محصولات امروز در پروسه تولید خلاصه نمی گردد، و امور دیگری همچون فرهنگ مختص آن هنر و طرز تفکر و قدمت فرهنگی آن منطقه که در آن این هنرهای دستی تولید شده نیز را بازتاب می کند به طوری که، هنر صنایع دستی را نه به عنوان یک کالا، بلکه به عنوان یک تبادل ارزش ملی و فرهنگی تلقی می نمایند
نویسندگانه و محققان هنر را تلفیقی از پیچیدگی های سنت و فرهنگ یک جامعه معرفی می کند، با این احتساب ایران با دارای بودن فرهنگی غنی و تاریخی بسیار عمیق یکی از پیشروان رواج این صنعت از قرون گذشته تا به امروز بوده است،
برای توليد هر يك از فرآوردههای دستي مراحل متعددی طی میشود ولي انجام كليهی اين مراحل به وسيله دست و ابزار و وسايل دستی الزامی نبوده است
چنانچه تنها قسمتي از مراحل اساسي توليد به اين طريق انجام شود، محصول توليد شده با توجه به ویژگی های مطرح شده در صورت دارا بودن این فاکتورها می توان یک محصول را در دسته بندی هنر صنایع دستی دانست.
حضور موثر و خلاق انسان در توليد و شكل بخشيدن به هنری طراحی گشته و، امكان ايجاد تنوع و پياده كردن طرحهاي مختلف در مرحلهي ساخت محصولات متنوع هنری
ایجاد و یا بهره وری از مواد اولیه بومی
بکارگیری اصول فرهنگی و ایجاد نگاره های فرهنگی بومی و ملی
به صرفه بودن نسبت به ارزش آن در مقایسه با محصولات دیگر
ایجاد بسترهای گسترش تولیدی در مناطق مشابه بومی
انتقال پروسه تولید از طریق خانوادگی و یا اصول انتقال فرهنگی آن منطقه مانند شاگرد و استادی
دسته بندی هنرهای صنایع دستی:
در صنایع دستی با توجه به تفاوت های مختلف در ابعاد و نوع این هنرهای دستی از منظر سازمان ثبت جهانی، در ردیف های مختلف قرار میگیرند که به عبارت زیر می باشند.
ساخت ساير فرآوردههای دستی، زينتآلات ،فرآوردههای دستی، مینا کاری،معرق کاری، خاتم سازی،
ساخت محصولات فلزی و آلیاژها، حصیربافی،دست بافی،منبت کاری و کنده کاری بر روی چوب،نازک کاری روی چوب،خراطی چوب،
حکاکی و تراش برای روی سنگ
حکاکی بر روی فلزات و آلیاژها
کاشی گری
توليد فرآوردههای پوست و چرم
شیشه گری
سفالگری و سرامیک کاری
نمدمالی
ملیله کاری
چاپ های سنتی
روکاری بافتنی
توليد فرآوردههاي پوست و چرم
فرش های دستباف
نماد فرهنگی کشور در صنایع دستی را با شاخص های مختلفی می توان سنجید اما، بطور معمول یک محصول معرف این بنیه فرهنگی و هنری در جهان خواهد بود.
فرش دستباف و گلیم نمادی است که از دوران باستان تا به امروز نماد اقوام ایران و ایرانیان بوده است، و این محبوبیت به صورت بین المللی با پذیرش فرش ایرانی به عنوان زیباترین و بالاترین کیفیت در این زمینه از صنایع دستی مورد پذیرش قرار گرفته است.
فرش های دستباف ایرانی با طراحی منحصر بفرد و با تکیه بر سنت طرح های جلوه نگر و بعضا قومی به اوج شکوفایی خود دست یافت و این امر تا به امروز فرش های دستباف ایرانی همچون گلیم، زیلو، قالی و قالیچه ها را در زمره یکی از محبوب ترین آثار صنایع دستی جهان قرار داده است
از کهن ترین تکنولوژی های ایرانیان می توان از فناوری تولید ظروف مسی و شیشه ای و شکل دهی در سده های گذشته با طراحی خاص اشاره نمود
شیشه گری نه تنها در ایران بلکه در جهان از ابتدایی ترین تکنولوژی پیشرفته ساخته دست بشریت است که ایرانیان از پیشروان این علم بودند،
اما دوران اوج این صنعت را پس از فراز و نشیب های بسیار زیاد می توان در دوره سلجوقیان کنکاش نمود.
دوره ایرانیان با ایجاد فناوری برای شکل دهی و ایجاد نقش های برجسته بر روی شیشه این صنعت را تبدیل به یک فناوری با قابلیت بالا نمودند.
همچنین می توان اولین فلزکاران و بالاخص مسگران را ایرانیان دانست، که به فناوران این زمینه مسگر می گفتند که، با توجه به قابلیت های بسیار زیاد همچون میکروب زدایی در غذا، قدرت تحمل حرارت بالا و داشتن اشکال زیبا به سرعت باعث گسترش این هنر در کشورهای مختلف دنیا شد.
این ظروف مسی با داشتن ارکان مختلف و ویژگی هایی پزشکی تا هنری هم اکنون جز صنایع دستی بسیار محبوب تبدیل گشته که ایران سهم بسزایی در این صنعت را دارد.
سفال و سرامیک جز کهن ترین هنری های طراحی در ایران محسوب می گردد و استفاده در آثار تاریخی و فرهنگی مختلف و همچنین نقش این صنعت در ساخت ابزار دکوری و کاربردی سبب محبوبیت این صنعت در سراسر جهان گردیده که ایران سهم قابل توجهی در این بازار را به خود اختصاص داده است.
علم سفال و سفالگری با ساختن ظروف گلی بوجود آمده است که می توان در این بین به پیاله ها و کوزه های سفالی که از اعصار گذشته مورد استفاده بوده نام برد.
معرق کاری کاشی که با استفاده از سرامیک و کاشی ها صورت می گرفته که با طراحی و رنگ بندی بسیار دقیق بکار می رفته است، و هم اکنون بسیاری از نمادهای تاریخی ما را به خود مزین کرده است.
ایران یکی از صادرکننده های اصلی مینا کاری و چوب های طراحی شده با طراحی معرق است که، با هنر ظریف خود چشم هر بیننده را محو خود می کند.
این شیوه از صنایع دستی به دلیل شباهت عملکردی با صنایع دستی دیگری همچون کاشی کاری معرق بازتاب های متنوعی را در طول زمان در کاربرد و نوع طراحی در یکدیگر ایجاد کرده اند.
هنرهای چوبی با اختصاص دادن جلوه های متنوع و استفاده در آثار مختلف، یکی از محبوبترین نمادهای صنایع هنر دستی ایران در ابعاد جهانی محسوب می گردد به طوری که سهم قابل توجهی را در صنعت صادراتی کشور به عهده دارد.
آلیاژ های گران قیمت و البته بسیار شکیل و زیبا از دیرباز یکی از صنایع مورد علاقه ایرانیان و کشورهای دیگر بوده است.
در ایران شهرهای غربی و جنوبی با دارا بودن آلیاژهای مختلف از جنس های مختلف مثل طلا، نقره، فیروزه شروع به تولید و ایجاد انواع زیورآلات با طرح های متنوع و سبک و سیاق فرهنگ و هنر بومی خود کردند.
این زیورآلات که در اعصار گذشته در قالب ترکیبی با لباس محلی مورد استفاده قرار میگرفته ، نقش مهمی در آداب و رسوم و نماد اقوام مختلفی ایرانی داشته، که این سنت باعث ایجاد فرهنگی بر اساس این نوع پوشش خاص و تمایز آنها با یکدیگر گردیده است.
این زیورآلات و نحوه طراحی و شکل دهی به این فلزات گرانبها، مورد توجه کشورهای مختلف همسایه و سطوح دیگر جهان قرار گرفت و در قرن های گذشته تبدیل به یک صنایع دستی لوکس و محبوب گشت، و امروزه مردم بخشی از هویت خود را طرح های اصیل این اقوام می توانند بیابند.
این هنر که با ابزاری بسیار ساده صورت می پذیرد، که در واقع با استفاده از نخ های ابریشمی و رنگ های متنوع آثاری هنری را بر روی پارچه ها ایجاد می کنند، که معمولا این نوع پارچه ها در حالت کیفیت عالی خود از جنس ماهوت مورد استفاده قرار میگرفته است.
این هنر در تاریخ ایران با توجه به قدمت خود تبدیل به یکی از ارکان اصلی هنرهای دستی ایرانیان گشته و جهانیان را با این هنر خود از طریق صادرات آشنا کرده و مخاطبان زیادی را به خود جذب نموده است
سرمه دوزی:
این صنعت با قدمتی که به دوره اشکانیان باز می گردد، این نوع هنر که از قدیمی ترین انواع هنر تزیینی پارچه محسوب می شود، با توجه به قدمت ایران در صنایع هنر دستی در این زمینه به خواستگاه مخاطبان این هنر تبدیل نموده است.محبوبیت این هنر تا آنجا پیش رفت که در دوره تیموریان پرده های تزئینی خانه کعبه را با استفاده از سرمه دوزی انجام داده اند، که باعث ایجاد نقش و نگار های بسیار زیبا و جلوه ای منحصر بفرد در کعبه گشته بود.سرمه ها به طور معمول از فلزات گرانبها و براق مانند طلا و نقره ساخته می شدند، که در اعصار بعد برای ایجاد کاربردی عمومی تر در بین مردم، از فلزات آلیاژی دیگر که با قیمت کمتر ولی با همان زیبایی وجود داشته اند، در ایجاد نقش های تزئینی مورد استفاده قرار گرفته است.
ایران بزرگ ، پس از بازدید از زیبایی ها و تاریخ باستانی تمدن پارس ، در صنایع دستی خود بیشتر از این آثار تاریخی به یاد ماندنی و هیجان انگیز است. با توجه به تمدن بسیار قدیمی ، فرهنگ غنی و موقعیت جغرافیایی ، ایران نقش مهمی در دنیای هنر و صنایع دستی دارد. در مواجهه با سوغاتی های فراوان و جذاب ، گردشگران به سختی می توانند انتخاب کنند.این آثار هنری بی نظیر با کیفیت بالا عمدتاً در بازارهای شهر یافت می شوند که معمولاً بهترین مکان برای شروع جستجو هستند. در شهرهای بزرگ اصفهان ، تبریز و شیراز که تعداد بیشتری از گردشگران خارجی از آن دیدن می کنند ، کالاها بیشتر مورد توجه و جذابیت قرار می گیرند. هر قسمت از ایران برای محصولات خاصی تخصص دارد که دانستن آنها برای به دست آوردن قیمت مناسب ضروری است. ایران که در زمینه های مختلفی از جمله بافندگی ، معماری ، نقاشی ، سفال ، خوشنویسی ، فلزکاری و سنگ تراشی سنگی برجسته است ، ایران یکی از ثروتمندترین میراث های هنری و صنایع دستی در تاریخ جهان است.
نماد فرهنگی کشور در صنایع دستی را با شاخص های مختلفی می توان سنجید اما، بطور معمول یک محصول معرف این بنیه فرهنگی و هنری در جهان خواهد بود.
فرش دستباف و گلیم نمادی است که از دوران باستان تا به امروز نماد اقوام ایران و ایرانیان بوده است، و این محبوبیت به صورت بین المللی با پذیرش فرش ایرانی به عنوان زیباترین و بالاترین کیفیت در این زمینه از صنایع دستی مورد پذیرش قرار گرفته است.
فرش های دستباف ایرانی با طراحی منحصر بفرد و با تکیه بر سنت طرح های جلوه گر و بعضا قومی و ملی در سده 17 در به اوج شکوفایی خود دست یافت و این امر تا به امروز فرش های دستباف ایرانی همچون گلیم، زیلو، قالی و قالیچه ها را در زمره یکی از محبوب ترین آثار صنایع دستی جهان قرار داده است
از کهن ترین تکنولوژی های ایرانیان می توان از فناوری تولید ظروف مسی و شیشه ای و شکل دهی در سده های گذشته با طراحی خاص اشاره نمود
شیشه گری نه تنها در ایران بلکه در جهان از ابتدایی ترین تکنولوژی پیشرفته ساخته دست بشریت است که ایرانیان از پیشروان این علم بودند، و آثار این شیشه در مقیاس جهانی نیز به نام ایرانیان ثبت گردیده است
اما دوران اوج این صنعت را پس از فراز و نشیب های بسیار زیاد می توان در دوره سلجوقیان کنکاش نمود.
دوره ایرانیان با ایجاد فناوری برای شکل دهی و ایجاد نقش های برجسته بر روی شیشه این صنعت را تبدیل به یک فناوری با قابلیت بالا نمودند.
همچنین می توان اولین فلزکاران و بالاخص مسگران را ایرانیان دانست، که به فناوران این زمینه مسگر می گفتند که، با توجه به قابلیت های بسیار زیاد همچون میکروب زدایی در غذا، قدرت تحمل حرارت بالا و داشتن اشکال زیبا به سرعت باعث گسترش این هنر در کشورهای مختلف دنیا شد.
این ظروف مسی با داشتن ارکان مختلف و ویژگی هایی پزشکی تا هنری هم اکنون جز صنایع دستی بسیار محبوب تبدیل گشته که ایران سهم بسزایی در این صنعت را دارد.
از زمان صفويه ، زراعت ظريف و دقيق (خاتمكاري) از محبوبيت بسياري برخوردار بوده است. کاردستی بی اعتبار شامل تولید الگوهای پوشش (عموماً به شکل ستاره) با چوبهای نازک چوب (آبنوس ، ساج ، نارنج ، گل رز) ، برنج (برای قطعات طلایی) و استخوان های شتر (برای قسمت های سفید) است. بسیاری از اشیاء را می توان با تزئینات تزئینی از جمله جواهرات / جعبه های تزئینی ، تخته های شطرنج ، لوله ها ، میز ، فریم یا برخی از آلات موسیقی تزئین کرد.
Incrustation (خاتم) همچنین می تواند در مینیاتورهای فارسی مورد استفاده قرار گیرد و آن را به یک اثر هنری جذاب تر تبدیل کند. این هنر و صنعت هنوز هم در شهر تاریخی اصفهان تمرین و اجرا می شود. کار میناداشتن کاربرد فراوان در تولید ظروف فلزی و بهداشتی ، کار با مینای دندان (میناکاری) و هنر تزیین فلزات با کتهای رنگارنگ و پخته شده ، یک اثر هنری شایان ستایش در اصفهان است که مدت ها مورد توجه نقاشان ، طلافروشان و حکاکی های فلزی قرار گرفته است.
این اثر هنری در سراسر جهان به شرح زیر است: نقاشی مینا ، مینای شطرنج مانند و مینای دندان حفره. وجود ظروف و مواد برجسته لعاب دار مربوط به سلسله های سلجوقی ، صفوی و زند است که در اسناد تاریخی نشان داده شده است. بیشتر ظروف مینا شده مربوط به گذشته متعلق به سلسله قاجار در طی سالهای 1810-90 است. النگوها ، جعبه ها ، سر لوله های آب ، گلدان ها و ظروف طلایی با نقاشی های زیبا به رنگ های آبی و سبز از آن زمان باقی مانده است.
تبلیغات☆افزایش بازدید و افزایش فروش☆ در ارم بلاگ
مشاهده
وبلاگ سرگرمی و دانستنی ها
مطلب مرتبط
این کشور اروپایی در سال 2026 به عنوان امنترین مکان جهان برای سفر انتخاب شد
مطلب مرتبط
بهترین مقاصد سفر در سال 2026 از نگاه مجله CN Traveller
