وبلاگ سرگرمی و دانستنی ها
» رد پای تاثیرات نجف دریابندری در ادبیات معاصر ایران
نجف دریابندری که بود و چه تاثیری بر ادبیات معاصر ایران گذاشت؟
نجف دریابنداری (زاده اول شهریور 1308 ، در آبادان) مترجم و نویسنده معاصر ایرانی بود. ترجمه برخی از آثار ارنست همینگوی مانند "وداع با اسلحه" یکی از شاهکارهای وی است. در سال 2017 ، سازمان میراث فرهنگی ایران آقای دریابنداری را به عنوان یک گنجینه زنده بشر ثبت کرد.
مطلب مرتبط
طرز تهیه لیموناد آناناس استوایی تابستانی دريابنداری چند سال پيش به علت سكته مغزی كار خود را متوقف كرده بود و در بيمارستان بستری بود و همسرش را از دست داد. او خود هرگز در دانشگاه تحصیل نکرده و مهمترین درس را از جامعه و تجربیات زندگی خود آموخته است. وی به دلیل ترجمه آثار ادبیات آمریکایی ، جایزه تورنتون وایلدر را از دانشگاه کلمبیا دریافت کرد.از نظر وی ، ترجمه عملی است که مترجم از طریق تمرین بدست می آورد.
او می گفت: ترجمه یک علم نیست بلکه یک عمل است و این چیزی است که فرد از طریق آموزش منظم یا نامنظم و در هر صورت از طریق آزمایش و خطا می آموزد. دریابنداری معتقد بود که یک ترجمه خوب ترجمه ای است که مترجم می تواند به گونه ای ترجمه کند که خود نویسنده اگر مترجم آن بوده است به همین روش متن را می نوشت.
آقای دریابندری متولد سال 1308در آبادان بود و آثار برخی از نویسندگان مشهور جهان، از جمله مارک تواین و ارنست همینگوی را به فارسی ترجمه کرده است. او همچنین مولف کتاب پرفروش «مستطاب آشپزی» با همکاری همسرش فهیمه راستکار است.
نجف دریابندری به مناسبت ترجمه آثار ادبی آمریکایی جایزه «تورنتون وایلدر» را از دانشگاه کلمبیا دریافت کرد.
از دیگر نیز آثار نجف دریابندری میتوان به ترجمه «پیامبر و دیوانه» جبران خلیل جبران، «رگتایم» و «بیلی باتگیت» ادگار لورنس دکتروف، «یک گل سرخ برای امیلی» و «گور به گور» ویلیام فاکنر و «تاریخ فلسفه غرب» برتراند راسل و ترجمه برخی از آثار ارنست همینگوی، نظیر کتاب «وداع با اسلحه» اشاره کرد.
نجف دریابندری مترجم و نویسنده سرشناس ایرانی، روز 15اردیبهشت 1399 در سن 91 سالگی درگذشت. محمد علی موحد، حقوقدان و تاریخنگار، در توصیف نجف دریابندری گفته بود: "نجف خود استاد خود بوده. خود کشده و خود دروده و به تعبیر نظامی کباب از ران خود خورده".
نجف دریابندری مترجم آثار همینگوی و فاکنر و بکت و نویسنده کتاب مستطاب آشپزی و رفیق نکتهبین و خوشمشرب گروه کثیری از روشنفکران ایران، که بود و چرا نام او در تاریخ ادبیات معاصر حک شده است؟
نجف دریابندری زاده آبادان بود شهری که آمد و شد خارجیها، گوش اهالیاش را با زبان انگلیسی آشنا کرده بود. برخی سالنهای سینمای شهر فیلمهایی به زبان اصلی نمایش میدادند و این زمینه یادگیری زبان انگلیسی برای نجف دریابندریست. چند سال بعد وقتی استخدام وزارت نفت میشود شروع به نوشتن و ترجمه میکند. یک سال پس از کودتای 28 مرداد 1332 اولین کتابش منتشرمیشود؛ ترجمه "وداع با اسلحه" اثر ارنست همینگوی.
دریابندری چند سال پیش در گفتوگویی درباره ترجمه "وداع با اسلحه" گفته بود: " وقتی که این کتاب را خواندم دیدم که نویسنده به زبان خاصی حرف میزند. بنابراین در ترجمه آن، در جستجوی نظیر آن زبان در زبان فارسی بودم. یعنی میخواستم به زبانی دست پیدا کنم که همینگوی در زبان انگلیسی به آن دست پیدا کرده بود".
این سعی پیوسته، در دیگر ترجمههای دریابندری هم دیده میشود. از "رگتایم" دکتروف گرفته تا نمایشنامههای لورکا. این رویکرد به عنوان یکی از مهمترین تاثیرات آثار نجف دریابندری در ادبیات داستانی معاصر ایران شناخته میشود.
نجف دریابندری در طول دوران فعالیت خود بیش از ۲۰ اثر ادبی و فلسفی ترجمه کرد. نام همینگوی در ایران با کتاب "پیرمرد و دریا" گره خورده است و هرچند که در سالهای بعد از انتشار ترجمه دریابندری از این کتاب، ترجمههای بسیاری از این نویسنده آمریکایی به فارسی برگردانده شده اما ترجمه دریابندری از این کتاب هنوز مشهورترین ترجمه است.
مطلب مرتبط
طرز تهیه دسر میوهای با پودینگ وانیلی در لیواندریابندری به غیر از "وداع با اسلحه" و "پیرمرد و دریا"، "برفهای کلیمانجارو" همینگوی را هم ترجمه کرد. اندر احوالات نجف دریابندری؛ 'یک کمی توده ای، یک کمی لیبرال'
دریابندری دو اثر مهم ویلیام فاکنر را نیز به فارسی ترجمه کرد. "یک گل سرخ برای امیلی" و "گور به گور". میتوان گفت که گروه زیادی از جامعه ادبی ایران، ویلیام فاکنر را با ترجمههای دریابندری شناخت.
دریابندری فقط نویسندگان جدیدی را به کتابخوانهای فارسی زبان معرفی نکرد بلکه این نویسندههای شهیر را به "درستی" به خواننده فارسی زبان معرفی کرد.
رمان "بازمانده روز" نوشته کازئو ایشیگورو از نمونههای درخشان ترجمه رمان به زبان فارسیست. دریابندری در این رمان برای رسیدن به لحن راوی اصلی داستان، از ظرافتهای زبانی آثار دوره قاجار و روزنامه خاطرات اعتمادالسطلنه بهره میگیرد و لحنی شیرین و در عینحال متفاوت میآفریند.
تاثیر دریابندری تنها در ادبیات داستانی مشهود نیست. وقتی در سال ۱۳۳۳ دستگیر میشود و به زندان میافتد علاقه او به فلسفه هم شکوفا میشود. دریابندری که نزدیک به چهار سال محبوس دیوارهای زندان است، شروع میکند به ترجمه کتاب تاریخ فلسفه غرب نوشته برتراند راسل. کتابی که در سال ۱۳۴۰ منتشر شد.
او بعدها هم کتابهای زیادی در حوزه تاریخ و فلسفه ترجمه میکند؛ "متفکران روس" نوشته آیزایا برلین و "فلسفه روشن اندیشی" ارنست کاسیرر از معروفترین آثار غیر داستانیست که دریابندری ترجمه کرده است.
جهان بیادعای "پانوشتها" و جسارت "اندیشیدن"
خواندن کتابی با ترجمه نجف دریابندری فقط خواندن تا انتهای قصه نیست. دریابندری اعتقادی عمیق بر پانوشتهای متن داشت؛ شرح دقیق وقایع تاریخی و یا توضیح عباراتی که احتیاج به تعمق بیشتری داشتند.
مقدمه مفصل دریابندری بر کتاب "پیرمرد و دریا" نمونه خوبی برای درک میزان حساسیت او به متن و در عینحال دریچهای گشاده به جهان ادبی همینگوی است.
دریابندری همچنین زبانی صریح و بیپرده در نقد داستان نویسانی داشت که نامشان آنقدر محکم بر اوراق تاریخ ادبیات حک شده بود که جسارات نقد آنها میان مترجمان و نویسندگان دیگر کمتر یافت میشود.
نجف دریابندری به جز ترجمهها، مجموعه مفصلی از مقالات و یادداشتها دارد که در آن به بسیاری از حوزههای اندیشه وارد شده و بیپروا درباره آنچه میاندیشیده، نوشته است.
دریابندری در گفتوگوی خود با مهدی مظفر ساوجی با یادآوری دوران فعالیت در انتشارات فرانکلین میگوید که در آن سالها به غیر از ترجمه کتابهای تالیفی نبز منتشر میکردند و به نویسندگان سفارش میدادند تا کتاب بنویسند. نجفی در توضیح این روش گفته بود "مسأله سفارش برای تألیف کتاب اولین بار بود که در ایران انجام می گرفت. غالبا مؤلفان کتاب را مینویسند و به ناشر میدهند و اگر تأیید شد چاپ میشود. ما در انتشار پارهای از آثار فرانکلین این کار را برعکس کردیم. این از کارهای بسیار جالب صنعتی زاده بود. من یادم هست اولین بار که میخواستیم این برنامه را عملی کنیم از آقای باستانی پاریزی برای تألیف یکی از این کتابها دعوت کردیم. ایشان خیلی تعجب کرد. گفت من تا حالا خودم کتاب مینوشتم، حالا به من میگویند چه کتابی بنویسم. به هر حال این هم رسمی بود که ما وارد صنعت چاپ و نشر ایران کردیم".
نجف دریابندری اما نثر چابک و شوخ و صمیمیاش را تنها در کار و جهان ادبیات باقی نگذاشت؛ سالهای سال تجربه زیستهاش در جهان "آشپزی" را به شکل کتابی منحصر به فرد به نام "مستطاب آشپزی؛ از سیر تا پیاز" به کمک فهیمه راستکار، همسرش، گردآوری کرد و هم شکل و شیوه پختن صدها خوراک پررنگ و نقش را به خانههای فارسی زبانان فرستاد و هم نمونهای بیبدیل از نثر فارسی را از خود به جای گذاشت.
نجف دریابنداری ، مترجم و نویسنده جانباز ، پس از یک عمر تلاش برای ترویج فرهنگ ، روز دوشنبه 4 اردیبهشت در سن 91 سالگی درگذشت.
