وبلاگ سرگرمی و دانستنی ها
» جاذبه های ماکو استان آذربایجان غربی کدام است؟
شهرستان ماكو
شهرستان ماکو استانی در استان آذربایجان غربی در ایران است. و به دو ناحیه تقسیم می شود: منطقه مرکزی و بخش بازرگان. این شهرستان دارای دو شهر است: ماکو و بازرگان
پرش به تقسیمات اداری و شهرها - در سال 2012 استان حدود 3 میلیون نفر جمعیت تخمین زده بودند. تاریخچه · جغرافیا و آب و هوا · شهرها و شهرهای بزرگ · مردم و موقعیت شهرهای استان آذربایجان غربی ، ایران. ارومیه ، پایتخت ، توسط یک ستاره تعیین شده است.شهرهای محبوب استان آذربایجان غربی، ارومیه ، تکاب ، خوی ،ماکواست.
مطلب مرتبط
ونیز آلپ- جواهری در دل کوههای فرانسهآثار تاریخی ماکو
پل بشگوز
پلی میان ادیان پلی با پنج چشم در پنج کیلومتری شهرستان ماکو در آذربایجانغربی است این پل را میتوانید در مسیر ورودی شهر و شرق جاده آسفالته ماکو-تهران مشاهده کنید. پل بشگوز در اصل بر رودخانه پر آب زنگمار با طول 43 متر، عرضی بیشتر از سه متر و ارتفاعی نزدیک به شش متر ساخته شده است و از قدیمیترین جاهای دیدنی ماکو به حساب میآید. بر اساس گفته دکتر ولفرام کلایس که در سال 1986 از این پل دیدن کرده، دوره ساخت پل به قرن 18 میلادی باز میگردد و به گفته مورخان داخلی بر اساس کتیبه موجود بر پل، در دوره صفوی ساخته شده تا رفت و آمد زوار ارامنه به کلیسای طاطائوس (قره کلیسا) راحتتر شود.
این پل که حالا فقط چهار چشم و سه پایه دارد، با صخرهها و سنگهای طبیعی سیاه و سفید بدون تزیین و با ملات آهک ساخته شده است. پلی با چشمه های نامتقارن اما زیبا که بهدلیل فرو ریختن دو چشمه در اواخر دوره قاجار و مرمت سریع آن، این عدم تقارن ایجاد و یکی از چشمهها حذف شد. به همین خاطر یکی از این چهار چشمه باقی مانده، بزرگتر از بقیه است و ظاهری کاملا متفاوت دارد. اگر به دیدار این پل بروید پلی روی مسیر قدیمی رود با کتیبهای که سازنده ارمنیاش روی آن حک کرده خواهید دید.
قلعه قبان گمشده ای در تاریخ
قلعهای بدون در ورودی و همین اسم با شکوهی برای این قلعه است. قلعهای که بر فراز کوهی بلند زیر بزرگترین گنبد سنگی جهان و در مرکز شهری معاصر از تاریخ گذشتگان این شهر میگوید و از محبوبترین جاهای دیدنی ماکو است. این قلعه با سنگهای سفید و برجها و باروهای مستحکم از دوران اورارتوها تا امروز فراز و نشیبهای تاریخی زیادی را از سر گذرانده است
این قلعه که در کوه صخرهای بخش شمالی شهرستان ماکو از شرق تا غرب کوه را دربرگرفته جزو معدود قلعههایی است که تیمور لنگ نتوانست فتحش کند و در نهایت توسط شاه اسماعیل فتح شد. در دیوارههای صخره سه کتیبه وجود دارد که تنها کتیبه شاه اسماعیل سالم و قابل بازدید است.قلعه قبان بهترین گزینه است.ابن قلعه با تمام فراز و فرودهای تاریخی، شما را به خود میخواند. قلعهای که زیر چتر بزرگ ترین گنبد سنگی جهان قرار دارد.
عمارت کلاه فرنگی
عمارتی هشت ضلعی در دو طبقه و ایوانی چوبی و سرتاسری که دورتادور عمارت را با بیست ستون چوبی فرا گرفته است. شکل و شمایل عمارتی به جامانده از اواخر دوران قاجار در شهرستان ماکو است که در شمال شرق خیابان امام در شیب تند دامنه کوه خودنمایی میکند. این عمارت تنها بازمانده از مجموعه بزرگی است که متعلق به یکی از خانهای ماکو به اسم علی قلی خان بیات ماکویی بوده و سالها بعد توسط بهداری از تقی خان بیات خریداری شد. عمارت کلاه فرنگی ماکو دچار هیچ تغییری نشده و میتوانید تمام گچبریهای دوره قاجار را در داخل بنا ببینید. این گچبریها و نقشه آنها صلیبی شکل است.
بیشتر بناهای ساخته شده این ساختمان با مصالحی همانند در آن دوران شامل آجر، خشت خام، تیرهای چوبی و گچکاری در بخش خارجی و داخلی ساختمان است. در طرحهای نقاشی با آبرنگ در طبقه هم کف صحنههای مختلفی به تصویر کشیده شده که زیبایی فضای داخل بنا را چندین برابر میکند. ناگفته نماند،در طبقه اول از زیبایی گچبریها و آینه کاریها به وجد خواهید آمد و شاید از کاخ گلستان هم یادی کنید، اما زیبایی درون ساختمان شما را از منظرههای زیبایی که از قاب پنجرهها دیده میشود غافل نکند.این عمارت هشت ضلعی در دامنه کوهی صخرهای با روحی از جنس کاخ پادشاهان برای دیدار مهمانان جدید لحظه شماری میکند.
کاخ سردار قاجار
کاخی به جامانده از 120 سال پیش که با معماری ترکیبی قاجاری و فرنگی ساخته شده و از بهترین جاهای دیدنی ماکو است. از پنجرههای چوبی و شیشههای رنگی و اندرونی و هزاران المان قجری دیگر که بگذریم، کاغذ دیواریهای روسی و شمایل دلقکهای بلژیکی و چند مورد دیگر فرنگی را در جزییات این کاخ میتوان دید.
کاخی دو طبقه که با 2500 متر زیر بنا در قسمت غربی باغی 11 هکتاری جا خوش کرده است. این کاخ در روستای باغچهجوق شهرستان ماکو در شمال غربترین نقطه ایران در دامنه کوهی رسوبی و سر سبز قرار دارد و متعلق به ارباب ماکو بود. باغ این مجموعه در دو بخش سنتی که با فاصله از ساختمان اصلی باغ است و بخش منتظم که در اطراف کاخ با حوضها، جویهای آب و فوارهها تزیین شدهاند. این باغ طبقات مختلفی دارد که برای آبیاری، جویهای آب بین درختان پیچ و تاب خوردهاند.
در قسمتهای مختلف باغ علاوهبر ساختمان اصلی ساختمانی دو طبقه که مطبخ بوده و حمامی سنتی که در ساختمانی مجزا و هشت ضلعی در نقطهای به دور از بنای عمارت و مطبخ ساخته شد. بخش ورودی این عمارت هم که شامل نگهبانی و راهرویی کوچک است، از زیبایی بینصیب نمانده و با تزییناتی از فرهنگهای مختلف دنیا در بدو ورود خبر از زیباییهای پیش رو میدهد.
مطلب مرتبط
معرفی بهترین مقاصد سفر 2026- مقرون به صرفه، ایمن و پر طرفدار گور دخمه سنگر
شهری به جا مانده از 2800 سال پیش یکی از جاهای دیدنی ماکو است که میتواند نظر هر گردشگری را به خود جلب کند. مجموعه تاریخی سنگر که در پنج کیلومتر شهرستان ماکو در کنار روستای سنگر قرار گرفته شامل شهر دژ، مقبره صخرهای پلهدار، بقایای پل، قربانگاه روباز صخرهای و گورستان عمومی است.
مجموعه اولین بار با باز شدن اتفاقی در مهر و موم شده گوردخمه در اثر سیل کشف شد و بعدها با تحقیقات انجام شده، مابقی شهر که حدودا 20 هکتار وسعت دارد نمایان شد. گوردخمه در زیر شهر دژ قرار گرفته که محل دفن بزرگان قوم اوراتور بود. از دیوارههای تراشیده شده از سنگ و یا پایههای سنگی دژ شکل و شمایل کلی دژ را میتوان تصور کرد. این شهر شرقی ، غربی یکی از پایگاههای مهم امپراطوری اورارتو بود.
با رفتن به سمت این دژ مدفون میتوانید میان تاریخ قدم بزنید بر روی پلههایی پا بگذارید که 2800 سال پیش یک امپراطور اوراتوری از آنها عبور کرده و شاید همان جایی باستید که او ایستاده و قامت آرارات را نگاه کرده است.
بازارچه مرزی ماکو
شهرستان ماکو که در شمال آذربایجانغربی قرار دارد و با کشور ترکیه هممرز است، بزرگترین منطقه آزاد ایران و دومین منطقه آزاد (از نظر وسعت) بعد از شانگهای چین را در دل خود جای داده است. بازارچهی مرزی ماکو در 5 کیلومتری جاده ماکو بازرگان قرار دارد و هر روز میزبان شمار زیادی از گردشگران است که برای خرید اجناس ترک و معتبر به این بازارچه سرازیر میشوند.
پوشاک، لوازم خانگی و مواد غذایی، بخش عمدهای از اجناس این بازار را تشکیل میدهد. در این بازار با کمی صرف وقت میتوانید پوشاک مردانه با کیفیت، لوازم خانگی اصل برندهای معتبر و بیسکویت، شکلات و تنقلات با کیفیت بسیار خوب را به راحتی پیدا کنید. زمانی که وارد این بازار میشوید، باور نمیکنید شهر کوچکی مانند ماکو چنین بازار بزرگ و پرپیچ و خمی داشته باشد.
تمام لباسهایی که در فروشگاههای لباس بازارچهی مرزی به فروش میرسند برندهای معتبر ترک هستند که با اختلاف قیمت زیادی از مراکز خرید شهرهای مرکزی به فروش میرسند. علاوه بر فروشگاههای لباس شما از دیدن فروشگاهای مواد غذایی که انواع شکلات و بیسکوئیت و تنقلات خارجی و ترک را ارائه میکنند هیجانزده خواهید شد. از آنجایی که در بازارچهی ماکو از ورود اجناس چینی غیر معتبر به شدت جلوگیری میشود میتوانید لوازم آرایشی و بهداشتی و شویندهها را با خیال راحت از اصل بودن آنها و با قیمت بسیار پایین خریداری کنید. فروشگاههای لوازم خانگی بازارچه گزینهی خوبی برای خرید جهیزیه هستند.
صنایع دستی
به طور عمده با استفاده از مواد اولیه طبیعی و بومی به کمک دست و ابزار ساخته می شود. معمولاً این کلمه به روشهای سنتی ساختن کالاها اطلاق میگردد. این دست ساخته ها متاثر از سابقه تاریخی، ویژگی های فرهنگی، ویژگی های جغرافیایی، مکان تولید، عادات اجتماعی، باورهای سنتی، معیارهای زیبایی شناسی بومی و ملی و نیز ذوق هنری و خلاقیت فردی سازنده اثر است. چنین چیزهایی اغلب از لحاظ فرهنگی فوقالعاده هستند و موارد استفاده آنها بیش از یک تزئین سادهاست. صنایع دستی منطقه آزاد ماکو، در کنار جاذبه های گردشگری آن نظر همه مسافران و گردشگران را به خود جلب می کنند
حصيربافی
از قديمی ترين صنايع دستي و شايد کهنترين آنها باشد. حصیر به معنی بافت رشته های حاصل از الیاف گیاهی معمولا برگ نی به کمک دست و ابزار ساده دستی است که طی آن محصولات مختلفی مانند زیر انداز، سفره حصیری، انواع سبد و غیره تولید می شود. ساخت حصیر با دست بسته به نوع مواد خام در دسترس با یکدیگر متفاوت است در منطقه آزاد ماکو معمولا از برگ های تازه نی برای تولید حصیر استفاده می شود. چیغ بافی نیز در زیرمجموعه حصیربافی قرار میگیرد با این تفاوت که در روند بافت علاوه بر الیاف گیاهی از نخ پشمی رنگ شده نیز برای ایجاد نقش و طرحهای سنتی استفاده میگردد.
گلیم
یکی از انواع صنایع دستی زیراندازی و پوششی و از هنرهای دستی مردمان منطقه آزاد ماکو است. گلیم پوششی بسیار ساده و ابتدایی از فرش است که در بافت آن از گره استفاده نمی شود. که به آن گلیم ساده یا دورو گفته و برای بافت آنها از روش پود گذاری استفاده می شود. این گلیم ها ضخامت کمتری در مقایسه با انواع دیگر دارند طرح و نقش دوروی گلیم یکسان است و در نهایت از دو سمت آن (پشت و رو) می توان استفاده کرد. گلیم به شکل سنتی اش، معمولاً برای پوشاندن زمین، دیوار و یا رواندازی برای حیوانات باربر استفاده میشود ولی امروزه به عنوان یک پوشش مدرن برای خانههای شهری نیز خریداری میشود. مهم ترین نواحی بافت گلیم روستاهای منطقه آزاد ماکو می باشد که به سبب طرح و رنگ آن از امتیازات ویژه ای برخوردار است.
تراش سنگهای قیمتی و نیمه قیمتی
ابزار و وسایل مخصوص برای استفاده در زیور الات، ظروف زینتی و اشیاء تزئینی متفاوت دیگر یکی از رشته های صنایع دستی است. سنگها به صورت خام (به اصطلاح هنرمندان این رشته زنده) از معادن تهیه شده و پس از درنظرگرفتن الگو یا طرح پیش بینی شده تراش می خورد. تراش آن ها با یک دستگاه تراش برقی انجام می گیرد. پس از دادن فرم مورد نظر به سنگ آن را پولیش (براق) نموده و در زیور الاتی همچون انگشتر، گردنبند، دستبند و گشواره جای می دهند. تحقیقاتی در مورد خواص درمانی سنگها نیز صورت گرفته که خود باعث رونق این هنر می گردد.
فرش دست بافت
به عنوان بخشی کهن و تاریخی از سرزمین ایران از دیرباز دارای رشته های گوناگون و متنوع صنایع دستی بوده است. یکی از مهم ترین صنایع دستی منطقه آزاد ماکو می توان به قالی و فرش دست بافت این منطقه اشاره کرد که با توجه به قدمت آن جایگاه ویژه ای در میان فرش های دست بافت تولید شده دارد.
تذهیب و نگارگری
رشته های صنایع دستی که جز صنایع دستی مستظرفه می باشد تذهیب و نگارگری می باشد، هنر تذهیب عبارت است از طراحی نقوش اسلیمی و خیالی بر روی اوراق کتابت و نگارگری و یا حواشی قرآن و کتاب های نفیس، نقوش با استفاده از قلم مو و رنگهای گیاهی و معدنی به صورت بسیار ظریف کار می شود. نگارگری نیز مانند تذهیب با استفاده از قلم مو و رنگهای گیاهی و معدنی و به همان ظرافت کاری می شود با این تفاوت که موضوعات آن بیشتر تصاویر و مناظر طبیعی می باشد که آن طور که هنرمند می خواهد کشیده می شود.
رودوزیهای الحاقی
از دوخت های تزئینی و از هنرهای اصیل ایران است. این هنرهای اصیل در ایتدای ظهور تمامی موادی از جنس طلا و نقره بوده اما در طول زمان به دلیل گران بودن آن جنس مواد اولیه عوض شده و امروزه از مواد مصنوعی ساخته می شود. در گذشته این دوخت برای تزئین لباس، پرده های مجلل تالارها، روتخت خوابی و غیره استفاده می شد. اما امروزه برای وسایل مثل رومیزی، روتختی، سجاده، جا نماز، جلد قرآن و روکش جعبه دستمال کاغذی و تابلو به کار می رود. از رشته های مختلف رودوزی های سنتی می توان به سرمه دوزی، پولک دوزی و چهل تکه دوزی و غیره اشاره کرد.
سفال و سرامیک
سفال در واقع نخستین محصول هنری و صنعتی مردمان اولیه و حاصل نیاز و شعور آدمی در به کار گیری عوامل طبیعت است و از آنجا که مواد اولیه آن شامل: خاک، آب و آتش در سرزمین های محل سکونت بشر یافت می شده است، سفالگری هنری همگانی بوده که نه تنها سلیقه ابداع کننده، بلکه نشانه های معینی از زندگی اجتماعی و دوره زندگی و ویژگی های مادی و معنوی تولید کننده آن را به ما نشان می دهد.
منبت چوب
منبت هنر کندن نقوش مختلف روی چوب است. در منطقه ی آذربایجان غربی هیچ کس به درستی نمی داند که هنر منبت چوب از چه زمانی شکل گرفته و برای رسیدن به حد تکامل فعلی چه مراحلی را پیموده است، اما آنچه مسلم است تاریخ منبت کاری این منطقه بالطبع جدا از تاریخ مصرف چوب نیست. معمولا منبت کاران انواع مختلف چوب هایی را که دارای سطح صاف و مناسب هستند مانند: چوب گردو، گلابی، سنجد، توت و ممرز و افرا را برای تزئینات داخلی استفاده می کنند و این به علت وفور همین چوب ها در این منطقه می باشد و مهمتر از آن استفاده از چوب گردو به دلیل کیفیت بالای آن (قابلیت اره شدن، رنده شدن و پرداخت لاک پذیری و غیره) می باشد. مهمترین محصول نهایی در منبت منطقه انواع دستی و پشتی مبل، تابلوهای تزئینی می باشد.
ساز سازی
ساخت آلات موسیقی با توجه به اینکه اغلب سازندگان آن، خود آشنایی کامل به موسیقی و نواختن آن دارند از سالیانه گذشته در منطقه معمول بوده است. هنرمندان ماده اولیه این سازها را اغلب از چوب توت و گردو که فراورده داخل خود منطقه است انتخاب کرده و تمامی مراحل ساخت آن را طبق الگوهای موجود خود شخصا بر عهده می گیرند. اعمال سلیقه شخصی سازنده در ساخت برخی از تزئینات سازها از خلاقیت های هنرمندان است که چشم هر بیننده ای را به خود مشغول می کند.
معرق چوب
معرق کاری روی چوب عبارت است از ایجاد نقوش و طرح های مختلف که از کنار هم قرار دادن چوب در کنار یکدیگر به وجود می آید و بر دو نوع است. معرق برجسته و معرق تخت یا صاف. در معرق برجسته نقش و طرح مورد نظر را بالاتر از سطح چوب قرار می دهند و سپس اطراف آن را تزیین می کنند ولی در معرق تخت یا صاف ابتدا نقش و طرح مورد نظر را بر روی سطح چوب قرار می دهند و داخل طرح را خالی می کنند و سپس نقش ایجاد شده را با چوب رنگی صاف یا صدف می پوشانند. طرح تابلوهای معرق از نقوش اسلیمی، ختایی، موضوعات شاهنامه، مینیاتور نقاشان مشهور و سایر تصاویرمی باشد.
غذاها با نام سنتی و مواد تشکیل دهنده
چهمه یا چکمه : متشکل از بلغور ، گوشت یا دنبه سرخ شده ، روغن زیاد و اَوَلیح سبزی سنتی منطقه ماکو میباشد
شوربا : ازاین نام در مناطق دیگر به جای کلمه ابگوشت استفاده میکنند و این در صورتی میباشد که شوربا نام غذایی متفاوت با ابگوشت و از غذاهای سنتی منطقه ازاد ماکو می باشد و اجزای تشکیل دهنده این غذا که به صورت آبکی و شبیه به ابگوشت است ، پیاز ، سیب زمینی ، تخم مرغ ، برنج ، سبزی مرزه و پیازچه میباشد .
حُرَّه : آرد را داخل آب ریخته و با آن مخلوط شده و در روغن سرخ میشود و هنگام سرو همراه با شیره انگور خورده میشود .
تَرَه : در زبان اصیل ماکویی به آن هاستا گفته می شود و شیوه پخت این نوع غذا آرد را داخل شیره انگور ریخته و با آن مخلوط کرده و در روغن داغ میریزند وتفاوت این غذا با حُرَّه در این است که در غذای حُرَّه آرد را داخل آب ریخته و مخلوط کرده و در روغن داغ میریزند اما در تَرَه آرد را با شیره انگور مخلوط کرده و داخل روغن داغ میریزند
باس گوزونه : در زبان فارسی به معنی فروکن به چشمش نوعی املت بوده با تفاوت اینکه گوجه ها در این نوع املت حلقه حلقه می باشد .
جیغیرتدّی : در فارسی به معنای دادش را درآورد و طرز تهیه آن شبیه غذای شوربا بوده با این تفاوت که در چیغیرتدّی از گوشت قرمه و بلغور استفاده میشود .
اوماج آشی : این نوع آش متشکل از بلغور ، رب ، عدس و سبزی کوهی این منطقه که مواد اصلی آش را تشکیل میدهد به نام اَوَلیح میباشد .
آجیلی آش : معنی آن به زبان فارسی آش تند می باشد و طرز تهیه این آش شبیه اوماج آشی بوده و تنها تفاوت این دو غذا این است که در پخت آجیلی آش از فلفل اضافی استفاده میشود .
گیگاناخ یا به زبان فارسی خاگینه : اینوع غذا متشکل از آرد ، روغن ، تخم مرغ و شیره انگور می باشد .
بامادور اشی یا در زبان فارسی به معنی آش گوجه : مواد تشکیل دهنده این نوع آش بلغور ، لپه ، رب ، گوجه فرنگی و سبزی آش که متشکل از گشنیز ، جعفری و تره می باشد .
یِتیمچه : این نوع غذا غذای سرخ کردنی بوده و متشکل از بادمجان ، کوجه فرنگی ، سیب زمینی ، گوشت ، لپه ، کدو می باشد.
کله جوش آشی : این نوع غذا متشکل از بلغور ، برنج ، نخود ، کشک و سبزی سنتی منطقه ماکو به نام آغ پنجر و در زبان فارسی به معنی سبزی سفید می باشد .
آش دوغ : مواد تشکیل دهنده این نوغ غذا بلغور ، نخود ، دوغ ، برگ چغندر یا به زبان آذری پازیه می باشد .
کوفته : بلغور ، برنج ، سیب زمینی ، سبزی مرزه ، تره ، پیازچه ، گوشت چرخ کرده و پیاز داغ که به صورت یک کره بزرگ پخته میشد و داخل آن یک تخم مرغ یا جوجه درسته قرار میگرفت .
گاتیخ آشی یا آش ماست : متشکل از بلغور ، برنج ، نخود ، سبزی گشنیز ، جعفری ، اسفناج ،تره می باشد .
تاس کباب : متشکل از کدو ، بادمجان ، کوجه فرنگی ، گوشت و سیب زمینی میباشد که به صورت ابکی و مانند ابگوشت سرو میشود .
رشته پلو : متشکل از رشته ، برنج و کشمش بوده که بعضی از افراد مخلوط درست کرده و بعضی از افراد برنج را جدا و رشته و کشمش را روی آن میریزند .
قیساوا : قیصی یا خرما داخل روغن پخته شده و داخل آن شکر یا شیره انگور زده میشود .
حلیم : مواد تشکیل دهنده این غذا بلغور ،گندم ، آرد ، و گوشت می باشد .
بولام آش : طرز پخت این نوع غذا داخل روغن داغ آرد با آب مخلوط شده آرام آرام ریخته شده و تفت داده می شود و هنگام سرو با شیره انگور خرده میشود که در واقع نوعی آرد پخته شده و چیزی تقریبا شبیه کاچی اما رقیقتر می باشد .
گویماخ : در زبان فارسی به آن کاچی گفته شده و بیشتر برای بانوان باردار پخته می شود و شیوه پخت آن بدین صورت میباشد که آب و روغن حیوانی داغ مخلوط شده و آرد آرام آرام در آن اضافه میشود و در پایان در آن زردچوبه یا زیره اضافه میگردد و موقع سرو روی آن شکر و دارچین ریخته می شود .
اشکنه : گوشت گوساله یا گوسفند در آب جوشانده شده و آب آن غلیظ میگردد به آب غلیظ آن که شیره مانند میشود
حَدیه : که در زبان فارسی به آن دندونی گویند متشکل از گندم ، نخود ، لوبیا ، عدس آبپز شده بوده و هنگام سرو روی آن گردو کشمش ریخته می شود .
کلم آشی : مواد تشکیل دهنده آن بلغور ، برنج ، نخود ، کلم و سبزی آش متشکل از مقدار کمی تره ، جعفری ، گشنیز و مقداری گوشت چرخ کرده می باشد .
قاوورما بوزباشی : این نوع غذا متشکل از گوشت قرمه یا نمک سود شده ، پیاز داغ ، سیب زمینی می باشد و تقریبا شبیه غذای ابگوشت است .
رشته آشی یا آش رشته : که هم اکنون بعضاً مورد استفاده خانواده ها به خصوص در ماه مبارک رمضان قرار میگیرد و متشکل از پیاز داغ ، نخود ، لوبیا ، عدس ، رشته ، سبزی گشنیز ، جعفری ، تره ، اسفناج و گوشت چرخ کرده می باشد .
ساج قاوورماسی : طرز پخت این نوع غذا گوشت و دنبه در گوجه و پیاز سرخ شده در سینی ساج ریخته شده و درب آن گذاشته میشود دنبه و گوجه موجود در این غذا موجب آب انداختن این غذا میشود و آنقدر در آب خود میجوشد تا آب و روغن آن کاملا ته بکشد .
جزوز : برخلاف چیزی که امروزه از غذای جزوز به نمایش در می آید و آن را از جگر درست میکنند جزوز قدیم در ماکو از روده ، سیب زمینی ، پیاز ، دنبه گوسفند و گوشت اطراف روده پخته می شد .
سحر آشی : این نوع آش با ذرت خشک شده ، گندم و کشک پخته میشد .
دولمه برگ مو : این نوغ غذا که امروزه با توجه به تجمل گرایی ها به عنوان دسر در مراسمات عروسی و عزا در کنار غذا به عنوان دسر سرو می شود و مواد تشکیل دهنده آن گوشت چرخ کرده ، برگ مو ، لپه ، برنج ، پیاز سرخ شده سبزی شوید و کمی نعناع و ابلیمو برای طعم دار کردن استفاده میشود و هنگام سرو با سیر ماست خورده میشود
دلمه کلم : مواد تشکیل دهنده آن شبیه دلمه برگ مو بوده و تفاوت آن در این است که در دلمه کلم به جای برگ مو از کلم و به جای آبلیمو از سرکه شیره استفاده میشود .
