» سوادکوه /جایی که طبیعت با تاریخ دیدار می کند
گاهی طبیعت شکوه خود را هم به رخ میکشد. دیدن برگ های ساکت درختان جنگل زیر نور آفتاب، تا لحظات غروب خورشید در ابرهای یک سرزمین کوهستانی، همهو همه ما را به شگفتی وا میدارد.
گردشگری طبیعت شامل، گردش در محیطهای طبیعی از جمله: کوهستان، جنگل، دریا، کویر و سایر مناظر طبیعی ست.ایران از لحاظ تنوع محیطهای طبیعی، جزء پنج کشور اول دنیاست و همین مساله موجب میشود که نیاز به توجه به این حوزه بیشتر محسوس باشد. از طرفی به طور طبیعی زیر ساختهای زیست محیطی مناسبی در کشور ایجاد نشده است.
سوادکوه از جنوب به فیروزکوه و مهدیشهر در استان سمنان، از سمت غرب به بابل و از سمت شرق به شهر ساری ختم میشود.شهر سوادکوه، زاده تلاشهای اقوام کهن و قدیمی است، سهم شهر سوادکوه از جمعیت، بالغ بر 43 هزار نفر گزارش شده است، این شهر که از شهری چون متل قو، پرتراکمتر است در برابر نوشهر و رامسر، خلوت و تُهی از جمعیت به نظر میرسد.
سوادکوه در دوران مختلف تاریخ، محدوده ثابتی نداشته و همواره حدود و مرز آن در اثرعوامل طبیعی،اقتصادی و سیاسی تغییر یافتهاست. کشفیات باستانشناسی به همراه اسناد و مکتوبات تاریخی حاکی از آن است که سواد کوه از نواحی کهن طبرستان وایران بوده و انسجام بافت اجتماعی و فرهنگی آن در دوران اساطیری ایران ریشه دارد. این ناحیه همواره در تعیین مسیر تاریخ طبرستان حضور مؤثر داشته و مورد توجه حکام دولت مرکزی بوده است.
سوادکوه شهری زیبا و سرسبز در استان مازندران و در منطقهی البرز مرکزی است که کوه و جنگل آن را احاطه کردهاند. شهری با طبیعت جذاب که مقصد محبوبی برای گردشگران به شمار میرود.
آب و هوای این شهر معتدل و نیمه مرطوب است. با توجه به مراتع سرسبزی که که در این ناحیه وجود دارد، دامداری در کنار کشاورزی جزء مشاغل اصلی مردم است. علاوه بر این، معادن زغال سنگ پل سفید، یکی از شهرهای شهرستان سوادکوه، نیز بخشی از منبع درآمد این شهرستان را تشکیل میدهد.
قرارگیری سوادکوه در نزدیکی راههای ارتباطی شمال به جنوب کشور، نقش مهمی در توسعهی این شهرستان داشته است. شهر پلسفید در مسیر مواصلاتی تهران به استان مازندران قرار دارد. علاوه بر این راه آهن تهران - شمال نیز از این منطقه گذر میکند.
آبشار گَزو در بخش شیرگاه، از توابع شهرستان سوادکوه، در دل جنگلی سرسبز جای گرفته است و از جاذبههای گردشگری طبیعی شهرستان سوادکوه است. این آبشار در نزدیکی امامزادهای معروف به سه بزرگوار گزو قرار دارد.
دریاچه زیبای شورمست دیگر جاذبه گردشگری طبیعی شهرستان سوادکوه است. این دریاچه در نزدیکی شهر پل سفید، و در دل درختان جنگلی بر بلندای کوه شکل گرفتهاست.
پل وِرِسک در مسیر راه آهن تهران - شمال در روستای ورسک از توابع سوادکوه ساخته شدهاست. پلی که از معروفترین و زیباترین بخشهای راه آهن تهران - شمال است. پلهای معروف به سه خط طلا نیز از نقاط جذاب راه آهن تهران - شمال است که بعد از پل ورسک و در حد فاصل روستاهای ورسک و گَدوک قرار دارد. آبشار ورسک دیگر جاذبه گردشگری روستای ورسک است.
منطقه جنگلی اوریم، اَرفَه کوه (ارفع کوه)، جنگل هِلیدار، غار زنگیان و غار کیجاک چال تعدادی از دیگر دیدنیهای طبیعی شهرستان سوادکوه هستند.
جنگل راش سوادکوه که در اطراف روستای سنگده واقع شده، در فصل پاییز نمایی کم نظیر به خود میگیرد و مقصد طبیعتگردان به حساب میآید.
دریاچه سد لَفور یا سد البرز هم دیگر منطقهی جذاب شهرستان سوادکوه است که در محل تلاقی سه رودخانه احداث شده است. این سد بزرگ در منطقهای جنگلی قرار دارد و مناظر جذابی را در اطراف آن میتوان مشاهده کرد.
قلعه کنگلو یکی از جاذبههای گردشگری تاریخی شهرستان سوادکوه است که در فاصلهی تقریبا 20 کیلومتری جنوب شرقی دوآب قرار دارد.
نام این منطقه از واژه هند و ایرانی سو، زئو، دئو، گرفته شده که معادل واژه فارسی روشنائی است. واژههای شبیه آنها نیز کماکان در گویش و نام اماکن مختلف وجود دارد. واژه سات نیز در اغلب نقاط مازندران بجای واژه صاف و روشن بکار میرود. در سوادکوه نیز در نام روستای سات روآر، مرتع سوته، رودخانه ذبیر و در زیرآبو سئو رویا آب روشن، فرمانهای مختلف این واژه باستانی دیده میشود.
درحال حاضر نیز اهالی منطقه کوههای صاف و عاری از درخت را ساکو میخوانند که مخفف کلمه سات کوه یا کوه صاف میباشد.
عدهای نیز بر این عقیدهاند که نام سوادکوه از کوه سوات گرفته شده که در جنوب شرقیروستای چراتدر دهستان ولوچی واقع شده و در ارتفاعات آن آثاری از تمدن قدیم مشاهده میشود که احتمالا بدلیل استقرار حاکمان قدیم سوادکوه بر جای ماندهاست.
بخش مرکزی شهرستان سوادکوه
دهستان راستوپی
دهستان سرخکلا
کردآباد
ارفعده
دهستان ولوپی
دهستان کسلیان
شهر: پل سفید، زيرآب، آلاشت
بخش شیرگاه
دهستان شرق و غرب شیرگاه
دهستان لفور
شهر: شیرگاه
ترتیب اهمیت شهرهای شهرستان سوادکوه بر اساس تقسیمات سیاسی
پل سفید
زیراب
شیرگاه
آلاشت میباشد.
قسمت مرکزی البرز، محل جوانه زدن و رشد سوادکوه بوده است، این شهر که در قسمتهای جنوبی استان مازندران شروع به سبز شدن کرده است، در ضلع جنوبی خود سمنان را دارد و تکه هایی از البرز بزرگ. بابل در غرب سوادکوه، ریشه دوانده است و شهرستان ساری در شرق سوادکوه، قد علم کرده است. شمال سوادکوه، اختصاص دارد به سوادکوه شمالی
تقسیمات کشوری اعمال شده بر شهرستان سوادکوه از این قرار است که این شهر در بالاترین سطح، به دو بخش زیر آب و مرکزی تقسیم میشود، شهرهای گنجانده شده درلیستاین شهر : زیرآب، آلاشت و پل سفید.آنچه سوادکوه نام میگیرد در واقع گرده همایی سه شهر آلاشت، زیرآب و پل سفید است.
مزارع دارویی در شهر سوادکوه مازندران
نعناع و پونه کوهی شمال، گل گاو زبان، تشی گزه، شکرالله و لاری
سوادکوه محل مناسبی برای خرید گیاهان دارویی است. از میان صنایع دستی این شهرستان نیز میتوان به صنایع چوبی، نمدمالی، گلیم بافی، جاجیم بافی و پارچههای دلیجی اشاره کرد. تیرنگ پشتی، ارسپولی، کماج و حلوای مخصوص هم برخی از غذاهای سنتی شهرستان سوادکوه هستند.
خلاصه مطلب
در گذشتهای نه چندان دور مراتع غنی این منطقه منبع درآمد ساکنین آن بود. مردم این ناحیه اکنون نیز به علت شرائط مناسب اقلیمی به کار دامپروری و پرورش انواع دام اشتغال دارند. تا قبل از ملی شدن مراتع و اصلاحات ارضی سواد کوه جزء یکی از مهمترین تأمینکننده مواد لبنی و گوشتی بازار تهران و مازندران بهشمار میرفت.
در حال حاضر نیز سوادکوه به عنوان یک از قطبهای دامپروری استان مازندران مطرح بوده و یکی از بهترین نژاد گوسفند زل در این ناحیه پرورش یافته و نگهداری میشوند.
بعلت کوهستانی بودن منطقه کشاورزی در این شهرستان از رونق چندانی برخوردار نیست و در نواحی جنوبی آن کشت گندم، جو و ارزان در گذشته مرسوم بود. کشت و کار در نواحی جلگهای شمال آن و در حومه شهر شیرگاه دارای رونق بیشتری است و برنج کاری قسمت اصلی تأمین معاش و گردش امورات اقتصادی آن بهشمار میرود. در اوایل قرن چهاردهم سنتی با کشف منابع عظیم زغال سنگ، در این ناحیه، البرز مرکزی، بسیاری از بومیان این منطقه در این بخش مشغول بکار شده و کار در معادن و امور جنبی آن چهره اقتصادی سوادکوه را دگرگون نمود.
علاوه بر ذخائر عظیم زغال سنگ، منابع معدنی دیگر مانند فلورین و سیلیس نیز از در آمدهای اقتصادی این ناحیه بهشمار میرود و عده کثیری نیز در خدمات مربوط به راهآهن دولتی کشور اشتغال دارند.
از نظر سوابق فرهنگی نیز منطقه سوادکوه دارای پیشینهای بسیار روشن در ایران بوده و شخصیتهای بزرگی را در علوم مختلف به جامعه علمی کشور تقدیم کردهاست. در حال حاضر نیز ساکنین این شهرستان از فرهنگ اصیل، سنتی و بسیار غنی برخوردارند که در رفتار اجتماعی آنان نیز نمود یافتهاست. وسعت فراوان و شرائط سخت اقلیمی و طبیعی باعث گردیده که در خصوص احداث اماکن فرهنگی و آموزش عالی که سوادکوه به جایگاه واقعی خود دست پیدا نکند، ولی با روند مثبت موجود در حال توسعه میباشد.
گویش
بومیان سوادکوه گویش و زبان طبری یا همان زبان مازندرانی را با لهجه خاصی تکلم میکنند. شایان ذکر است که بیشتر واژههای زبان طبری به دلیل نفوذ زبانهای دیگر در استان مازندران فراموش شده، ولی در سواد کوه از اصالت بیشتری برخوردار بوده و کمتر دچار صدمه گردیده است.


وبلاگ سرگرمی و دانستنی ها
مطلب مرتبط
بر بلندای پاریس- جایی که تاریخ و زیبایی به هم میپیوندند
مطلب مرتبط
ساحل ویرجینیا- اقیانوس اطلس شمالی