یکی از هنرهای تاریخی و فاخر دست زنان بلوچ سوزندوزی بشمار می رود، ترسیم کننده نقشه راه مد و لباس ایرانی است. قدمت این هنر و رواج آن در مناطق بلوچستان بحدی است که از آن به منزله هویت، موجودیت و شناسنامه فرهنگی این قوم یاد میشود.
در منطقه بلوچستان سوزن دوزی که یادگار پیوند فرهنگ ایرانی با گذشته تاریخی و افسانهای خود است، همواره با ظرافت و توانایی خارقالعاده سرپنجه زنان بلوچ توسعه یافته و همچنان رواج دارد. سوزن دوزی سنتی ایران را می توان به انواع مختلفی دسته بندی نمود اما یکی از بهترین ها را می توان سوزن دوزی بلوچ دانست. این نوع سوزن دوزی ظرافت بسیاری داشته و نقوش را به گونه ای برجسته جلوه خواهد داد که شما را جذب خود می کند.
یکی از هنر ها و صنایع دستی سوزن دوزی ایرانیان از قدیم الایام تا حالا بوده و به کلیه اعمالی گفته می شود که با کمک نخ و قلاب نقش هایی بر روی پارچه ها برجسته می شود. سوزن دوزی سنتی ایران را می توان به انواع مختلفی دسته بندی نمود چرا که ایرانیان با فرهنگ غنی ای که دارند بهترین و بیشترین مردمی بودند که تاثیر پذیر بوده و به فرهنگ و هنر علاقه داشته اند.
هنرهای ایران یکی از ثروتمندترین میراثهای هنری در تاریخ جهان است و شامل بسیاری از رشته های سنتی از جمله معماری ، نقاشی ، ادبیات ، موسیقی ، بافندگی ، سفال ، خوشنویسی ، فلزکاری و سنگ تراشی است. همچنین صحنه هنری مدرن و معاصر ایرانی بسیار پر جنب و جوش ، ... هنرهای ایران؛ جواهرات · گلدوزی · نقوش · کاشی کاری · صنایع دستی
سوزن دوزی سنتی ایران از گذشته تا کنون سیر تحول عظیمی داشته و امروزه کاربرد های آن بسیار کاهش یافته است. اگر بخواهیم به دو نوع معروف سوزن دوزی ایران اشاره کنیم سوزن دوزی ترکمن و بلوچ از جمله معروف ترین و پرکاربرد ترین ها خواهند بود.
تاریخچه این نوع سوزن دوزی را هیچ کسی نمی داند و بر خلاف زیبایی اش در کتاب های تاریخی کمرنگ است. این سوزن دوزی دوخت گل ابریشم بر روی پارچه ها می باشد و در میان مردم بلوچ بسیار رواج داشته و به عنوان هنر اصلی این قوم شناخته می شود.
از سوزن دوزی سنتی ایران در نوع بلوچ اغلب برای تزیین جامه های زنانه محلی استفاده می شود و معمولا به جهت پوشش دادن زمینه پارچه مورد استفاده قرار می گیرد.
بیشترین رنگ هایی که در این نوع سوزن دوزی کاربرد دارند: سبز، آبی، قرمز، سیاه و سفید می باشد. یکی از ویژگی های سوزن دوزی بلوچ را می توان عدم زدن نقش انسان دانست که این امر به دلیل باور و اعتقادات مردم بلوچ می باشد.
به همین دلیل اغلب نقش هایی که بر روی پارچه می زنند از اشکال هندسی برگرفته شده و ساخته ی ذهن خود بافنده خواهد بود. تمامی دوخت هایی که در بلوچستان انجام می شود به صورت افقی و از شمارش تار و پود ها انجام می شود.
سند دقیقی از تاریخچه هنر سوزن دوزی شاید نتوان ارائه کرد ، ولی در خصوص قدمت و معرفی هنر سوزن دوزی زنان بلوچ می توان بر روی سفال های مربوط به هزاره پنجم و ششم قبل از میلاد اشکالی هندسی مشابه نقوش دست زنان بلوچ دیده می شود .
همچنین به اعتقاد برخی پژوهشگران و بر اساس شواهد موجود نقوش سوزن دوزی بلوچ قرابت و نزدیکی خاصی با نقوش سنگ نگاره های پیش از تاریخ دارد که همین قدمت سوزن دوزی باعث شده بر جذابیت و اعتبار این هنر رازآلود اضافه شود.
تاریخ انواع هنرهای دوزندگی و رودوزی در ایران را به دلیل یافت انواع دوک های نخ ریسی و ابزارهای مشابه در سیلک کاشان، به هشت هزار سال پیش نسبت می دهند، بعد از اسلام نیز این هنر و به طور کل صنعت نساجی در زمان ایلخانیان شکوفا شد. طرح های هندسی، اسلیمی، ختایی و … وجه مشخصه سوزن دوزی ایرانی است. این هنر در ایران بیشتر به هنر خطه سیستان و بلوچستان شناخته می شود و این نوع خاص «سوزن دوزی بلوچی» نام دارد که زنان بلوچ هنرمندانه آن را از نسلی به نسل دیگر منتقل می کنند.
پارچه های سوزن دوزی دارای طیف گسترده ای از نقوش هستند. مثلا پارچه های مربوط به بخارا دارای طرح انگور با برگ دندانه دار و گلدان پر از گل سرخ هستند. به طور کلی طرح های سنتی سوزن دوزی شامل نقش های خورشید و ماه، گل ها و نیلوفرهای بالارونده، برگ و انگور، میوه ها (به خصوص انار) و گاهی طرح ماهی و پرندگان می شود. این طرح ها حاوی اعتقادات عمیق طراحان و دوزندگان است، چرا که بسیاری از آنان معتقدند سوزن دوزی ها از صاحبان خود محافظت می کنند و به آنها قدرت می دهند. در هر منطقه ای طرح خاصی برای سوزن دوزی رواج داشته و دارد.
از انواع سوزن دوزی سنتی ایران را می توان سوزن دوزی ترکمن دانست که این نوع سوزن دوزی را سیاه دوزی نیز می شناسند. از این نوع سوزن دوزی در ایام قدیم برای تزیین لباس همگان و حتی بردگان استفاده می شده است. طریقه ی دوخت آن بسیار ریز می باشد و امروزه اغلب بر روی لباس زنان انجام می شود.
این نوع سوزن دوزی تاریخچه ای قطور داشته و از زمان سجاها در ایران مرسوم بوده است. بیشتر آثار باقی مانده از این نوع سوزن دوزی مربوط به دوران زندیه، افشاریه و قاجاریه می باشد و این سه دوره را می توان زمان اوج سوزن دوزی ترکمن دانست. این نوع سوزن دوزی امروزه در گنبد کاووس، گمیشان، کلاله، آق قلا، بندر ترکمن و … انجام می شود.
پارچه های سوزن دوزی شده در چادرهای عشایر به عنوان یک رویه و یا بقچه محافظ برای پارچه ها و لوازم مورد استفاده قرار می گرفت. آنها همچنین به عنوان فرش مخصوص نماز (سجاده)، روتختی و رویه نشیمن مورد استفاده قرار می گرفتند. البته باید توجه کرد که در آن زمان به ندرت در چادرهای عشایر مبلمان یافت می شد، زیرا حرکت مداوم عشایر و جابجایی آنها را مشکل می کردند.
سوزن دوزی یکی از صنایعی بوده است که مورد توجه تمامی پادشاهان قدیمی ایرانی قرار گرفته و هر یک از آنها به سوزن دوزی علاقه داشته اند. در اوایل جستجوهایی که در تخت جمشید انجام شد و بقایایی که در آن باقی مانده بود گویای این قضیه بود. در تخت جمشید لباس بسیاری از بازاریان و اعیان و اشراف دوره هخامنشیان یافت شد که بر روی بسیاری از آنها نقوش زیبایی به وسیله سوزن دوزی نقش بسته بود.
در این دوران کار سوزن دوزی توسط زنان انجام می شد و هرودت نقل می کند که همسر خشایار شاه به دستان خودش لباس های خود و همسرش را سوزن دوزی میکرده است. از دوره هخامنشیان به بعد یعنی دوران صفویه و قاجاریه هنر سوزن دوزی در میان مردم رواج داشته است. اما این هنر چندان دوامی نداشت و امروزه به دلیل عرضه لباس های خارجی رفته رفته از ذهن ها کمرنگ شده و امروزه رو به نابودی گذاشته است.
سوزندوزی بازتاب ذوق، خلاقیت ذهنی و توان جسمی زنان بلوچ است و قدمتی به بلندای تاریخ بلوچستان دارد که از این رو به آن «بلوچیدوزی» هم میگویند.
ریشههای حیات این هنر را میتوان در لایههای زیرین تاریخ سیستان و بلوچستان یافت، بیهیچ واسطه هرکجا که ردی از بلوچ یافت شود سوزن دوزی نیز عظمت خویش را به دیده میکشاند.
مردم بلوچستان جز معدود اقوام ایرانی هستند که به پوشش محلی خود پایبندند و این لباس های فاخر بر تن زنان بلوچ چنان خود نمایی می کند تا جایی که نخستین جذابیت گردشگران این منطقه سوزن دوزی بلوچ و اولویت خرید مسافران البسه های بلوچی و محصولات سوزن دوزی است.
در میان مردم بلوچ فرهنگ استفاده از البسه های محلی پیوندی ناگسستنی با تاریخ و فرهنگ غنی این قوم دارد و زنان بلوچ معتقدند البسه محلی مکمل شخصیت و نشانه بارز هویتی آنان است تا جایی که در فرهنگ عامه مردم بلوچستان پوشش خود نقش تعیین کننده و مهمی دارد و در مناسبات اجتماعی نیز این مهم مشهود می باشد.
این هنر راز آلود که ریشه در تاریخ ، فرهنگ غنی و فلوکلوریک مردم بلوچستان و باورهای عامیانه این قوم آریایی دارد چنان جذاب است که اکثر مردم شناسان هویت و پیچیدگی رفتاری زنان بلوچ را در دل تار و پود ، نقش و نگار و پیچ و تاب اشکال هندسی پر رمز و راز این هنر جستجو می کنند.
سوزن دوزی در میان بلوچان کشورهای پاکستان ، افغانستان و ترکمنستان نیز رواج دارد که سوزن دوزی بلوچان افغان شباهت زیادی با سوزن دوزی ترکمنستان دارد اما سوزن دوزی پاکستان همانند سوزن دوزی ایرانی از ظرافت و لطافت ویژه ای برخوردار است و تنوع بالای رنگ های سوزن دوزی بلوچی وهمچنین استفاده از نقوش تاریخی و رمز آلود بر جذابیت سوزن دوزی بلوچی افزوده است
یکی از وسایل مهمی که در سوزن دوزی مورد استفاده قرار می گیرد، پارچه ها می باشد. این نوع از وسیله در نمونه های مختلف موجود می باشد، که افراد می توانند با استفاده از آن شکل های زیبا و شگرفی را به وجود آورند. از پارچه هایی که در سوزن دوزی مورد استفاده قرار می گیرد، می توان به پارچه کتان، پارچه زربافت، پارچه ابریشمی، پارچه پشمی پارچه پنبه ای و دیگر پارچه ها اشاره کرد.
هرکدام از این پارچه ها ویژگی ها و شکل های مختلفی دارند و می توان افراد را نسبت به استفاده از آن ها وسوسه نماید. گفتنی است نوع سوزن دوزی که انجام می دهید در نوع پارچه ای که استفاده می کنید، می تواند تاثیرگذار باشد. توصیه ما به افراد این است که با استفاده از بهترین نوع پارچه، نسبت به استفاده از این پارچه ها استفاده نمایید. گفتنی است بیس اصلی سوزن دوزی، پارچه ها می باشد. پس باید به این نوع از وسایل سوزن دوزی توجه ویژه ای داشته باشید و نسبت به استفاده از آن ها به بهترین شکل ممکن اقدام نمایید.
یکی دیگر از وسایل که بسیار مورد استفاده می باشد. انواع نخ ها هستند. نخ های مختلفی برای تولید انواع سوزن دوزی ها مورد استفاده بسیاری از افراد می باشد که از نمونه های این نخ ها، می توان به نخ ابریشمی، نخ پنبه ای یا پشمی، نخ فلزی که خود به گونه های مختلفی تقسیم می شود اشاره کرد.
از انواع نخ های فلزی می توان به نخ گلابتون، نخ نقده، نخ سرمه و… اشاره کرد. لازم به ذکر است که استفاده از آن ها به عنوان مهمترین و کاربردی ترین وسایل سوزن دوزی محسوب می شود و افراد می توانند با استفاده از آن شکل های بسیار زیبایی را برای خود و یا اطرافیانشان به وجود آورند. در زمان خرید وسایل سوزن دوزی حتما به نوع نخی که استفاده می کنید، توجه داشته باشید تا بتوانید به بهترین سوزن دوزی ها را به وجود آورید.
از دیگر وسایل که مورد توجه بسیاری از افراد می باشد، انواع سوزن ها برای انجام سوزن دوزی ها می باشد. سوزن های مختلفی برای انجام سوزن دوزی ها مورد استفاده قرار می گیرد، که از مهم ترین آن ها می توان به سوزن شارپ، سوزن بیتوین، سوزن کرال، سوزن چنایل، سوزن دارنینگ، سوزن تاپستری، سوزن منجوق دوزی و… اشاره کرد. گفتنی است که هر کدام از این سوزن های گفته شده، شکل های مختلفی را برای افراد به وجود می آورد. لذا توصیه ما به افراد این است که با استفاده از بهترین نوع سوزن ها، بهترین سوزن دوزی ها را به وجود آورید.
ارتقاء سریع سایت در گوگل با ❌بک لینک قوی❌
مشاهده
وبلاگ سرگرمی و دانستنی ها
مطلب مرتبط
طرز تهیه دسر میوهای با پودینگ وانیلی در لیوان
مطلب مرتبط
آنک بیباده کند جان مرا مست کجاست
